MF

Start » Członkowie Izby » Korespondencja KIBR » MF


Korespondencja w sprawie wątpliwości związanych z interpretacją znowelizowanych przepisów ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie

 

Krajowa Izba Biegłych Rewidentów
27 lutego 2001

Jarosław Bauc
Minister Finansów

Wielce Szanowny Panie Ministrze

Nowelizacja ustawy z 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie spowodowała napływ do Krajowej Rady Biegłych Rewidentów korespondencji od biegłych rewidentów. i podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych, zawierającej postulaty wyjaśnienia wątpliwości prawnych. Część tych wątpliwości wynika ze sformułowań znowelizowanej ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie oraz z braku bezpośredniej relacji pomiędzy przepisami tej ustawy i przepisami innych ustaw.
Jesteśmy zobowiązani udzielić odpowiedzi, między innymi na następujące pytania zadane przez biegłych rewidentów i podmioty uprawnione do badania sprawozdań finansowych:
1) czy podmioty uprawnione do badania sprawozdań finansowych spełniają warunki wymienione w art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie (zwanej dalej ustawą), jeśli biegli rewidenci wymienieni w tych przepisach są wpisani do rejestru biegłych rewidentów i nie figurują na liście podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych;
2) czy w myśl przepisów art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy biegli rewidenci wpisani do rejestru biegłych rewidentów i nie wpisani na listę podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych mają prawo podpisywać opinie i raporty z badania sprawozdań finansowych;
3) czy biegły rewident może na podstawie przepisów art. 95 § 1 Kodeksu cywilnego, ustanowić pełnomocnika do podpisywania opinii i raportów z bada nia sprawozdań finansowych;
4) czy w świetle przepisów art. 10 ust. 1 pkt 3 lit. d i art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy, do podpisywania opinii i raportów z badania sprawozdań finansowych w imieniu podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych mogą (powinny) mieć zastosowanie postanowienia umów i statutów w sprawie reprezentowania spółek stanowione na podstawie przepisów Kodeksu spółek handlowych, a w szczególności:
a) czy zamiast członka zarządu będącego biegłym rewidentem opinię i raport może podpisać członek zarządu nie będący biegłym rewidentem, upoważniony do jednoosobowego reprezentowania spółki,
b) czy obok podpisu członka zarządu będącego biegłym rewidentem, na opinii i raporcie może być umieszczony podpis członka zarządu nie będącego biegłym rewidentem, jeśli umową lub statutem ustalono, te spółkę reprezentuje łącznie dwóch członków zarządu,
5) czy przez "zatrudnianie", o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 lit. a, w art. 10 ust. 2 pkt 2 i w art. 14a ust. 3 pkt 4 ustawy, należy rozumieć wyłącznie pozostawanie biegłego rewidenta w stosunku pracy, czy też oprócz zatrudnienia w formie stosunku pracy także wykonywanie zobowiązań wynikających, z umów cywilnoprawnych, jak to sugerują przepisy art. 11 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 ustawy;
6) czy biegły rewident, nie pozostający w stosunku pracy i nie prowadzący działalności we własnym imieniu i na własny rachunek może wykonywać zawód na podstawie umów cywilnoprawnych zawieranych ze spółką, w której jest wspólnikiem i członkiem zarządu;
7) jakie konsekwencje dla wykonywania zawodu biegłego rewidenta powoduje sformułowanie przepisów art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy "pod warunkiem zawarcia umowy cywilnoprawnej" (liczba pojedyncza);
8) czy z poszanowaniem przepisów, prawa o zakazie nieuczciwej konkurencji biegły rewident może jednocześnie wykonywać zawód w formach przewidzianych przepisami art. 11 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 3;
9) czy wspólnik spółki osobowej nie będącej podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych może na podstawie przepisów art. 11 ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie badać sprawozdania finansowe;
10) czy biegły rewident pozostający w stosunku pracy z polskim podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych może zawrzeć umowę o pracę z podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych w innym państwie;
11) czy biegły rewident zatrudniony w samorządzie biegłych rewidentów albo pracujący w charakterze pracownika naukowo- dydaktycznego lub naukowego może zawód biegłego rewidenta wykonywać we wszystkich formach wymienionych w art. 11 ust. 1, zwłaszcza w świetle interpretacji art. 10 ust. 3;
12) czy w świetle przepisów art. 14a ust. 3 pkt 4 ustawy o biegłych rewidentach, i ich samorządzie, biegły rewident zatrudniony w podmiocie uprawnionym do badania sprawozdań finansowych może zawierać umowy o dzieło w celu, pełnienia funkcji likwidatora lub syndyka z jednostkami nie będącymi podmiotami uprawnionymi do badania sprawozdań finansowych.
Mając powyższe na uwadze zwracam się do Pana Ministra, jako organu sprawującego nadzór nad Krajową Izbą Biegłych Rewidentów, o zajęcie stanowiska w przedstawionych sprawach. Będę wdzięczny za udzielenie odpowiedzi.

Z wyrazami szacunku

Prezes
Krajowej Rady Biegłych Rewidentów
(-)
Piotr Rojek

~~~~~~

Ministerstwo Finansów
Podsekretarz Stanu

Warszawa, 7 maja 2001 (wpłynęło 9 maja 2001)

Piotr Rojek
Prezes Krajowa Izba Biegłych Rewidentów

Szanowny Panie Prezesie,

W nawiązaniu do pisma z dnia 27 lutego 2001 roku znak P-219/2001 w sprawie wątpliwości związanych z interpretacją znowelizowanych przepisów ustawy z dnia 13 października 1994 roku o biegłych rewidentach i ich samorządzie (Dz. U. Nr 121, poz. 592 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", uprzejmie udzielam odpowiedzi na pytania zawarte w ww. piśmie, jak powinny być odczytywane poszczególne przepisy zgodnie z założeniami wprowadzonych zmian do ww. ustawy.

ad 1) nie spełniają warunków, ponieważ:
zgodnie z art. 16 w związku z art. 14a ustawy podmioty uprawnione do badania sprawozdań finansowych podlegają wpisowi na listę tych podmiotów po spełnieniu wymagań określonych w art. 10 ustawy. W przypadku podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych, działających na podstawie art. 10 ust. l i 2 ustawy, podmioty te mogą tworzyć wyłącznie biegli rewidenci. Jednocześnie lista podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych obejmuje m.in., obok nazwy i adresu siedziby ww. podmiotu; dane dotyczące imienia, nazwiska i numeru legitymacji biegłego rewidenta. Biegły rewident, aby móc badać sprawozdania finansowe (art. 10 ust. 1 i 2 ustawy), obowiązany jest posiadać legitymację biegłego rewidenta stwierdzającą uprawnienia do badania sprawozdań finansowych - art. 14 ust. 2 ustawy,
ad 2) nie mogą, ponieważ: podobnie jak w przypadku określonym w ww. pkt 1 biegli rewidenci powinni posiadać legitymacje uprawniające ich do badania sprawozdań finansowych, opinia i raport są bowiem składową częścią badania sprawozdania finansowego (podstawowa dokumentacja); za stanowiskiem takim przemawia również określona w art. 17 ustawy odpowiedzialność biegłych rewidentów, którzy są członkami zarządu w podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych będących osobami prawnymi, którzy odpowiadają za działalność tych podmiotów, wykonywaną na podstawie przepisów ustawy,
ad 3) nie może, ponieważ:
zgodnie z nowym brzmieniem art. 10 ust. 1 pkt 3 lit. d) ustawy "opinię i raport z badania (przeglądu) sprawozdania finansowego podpisują, w imieniu podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych wyłącznie członkowie zarządu będący biegłymi rewidentami"; użycie w ww. regulacji wyrazu "wyłącznie" przy zastosowaniu wykładni gramatycznej oznacza, wyłączenie możliwości udzielania prokury lub pełnomocnictwa przez członka zarządu podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych, do podpisywania opinii i raportu z badania (przeglądu) sprawozdania finansowego innemu biegłemu rewidentowi, który nie jest członkiem zarządu,
ad 4) nie może, ponieważ:
analogicznie jak w sytuacji określonej w ww. pkt 3 wszelkie upoważnienia w tym zakresie są nadinterpretacją zapisu art. 10 ust. 1 pkt 3 lit. d) ustawy, a ustawa jest przepisem szczególnym w stosunku do Kodeksu spółek handlowych,
ad 5) pod pojęciem "zatrudnienie" należy rozumieć rodzaje stosunku pracy, które reguluje Kodeks pracy, jest to słowo zaczerpnięte z terminologii prawa pracy; tym samym wykonywanie zawodu zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy na podstawie umów cywilnoprawnych, jest czynnością odrębnie regulowaną, opartą na zasadach Kodeksu cywilnego,
ad 6) nie może, ponieważ:
art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy wyraźnie stanowi, że biegły rewident wykonuje zawód jako "osoba nie pozostająca w stosunku pracy i nie prowadząca działalności we własnym imieniu i na własny rachunek, pod warunkiem zawarcia umowy cywilnoprawnej z podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 i 2", oznacza to, że przepisy ustawy nie przewidują wykonywania zawodu w ww. formie w podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy tj. m.in. w spółkach kapitałowych,
ad 7) ww. zapis art.. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy uprawniający do wykonywania zawodu osobę nie pozostającą w stosunku pracy i nie prowadzącą działalności we własnym imieniu i na własny rachunek, pod warunkiem zawarcia umowy cywilnoprawnej z podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych, przez zastosowanie liczby pojedynczej do umowy cywilnoprawnej oznacza, że osoba ta może zawrzeć taką umowę tylko z jednym podmiotem - chodzi tu o przestrzeganie zasad etyki zawodowej i przeciwdziałanie powstawania nieuczciwej konkurencji między firmami audytorskimi,
ad 8) nie może, ponieważ:
zawód biegłego rewidenta jest zawodem zaufania publicznego, który nie powinien być narażany na zarzuty dotyczące naruszania obiektywności i niezależności przy wykonywaniu tego zawodu (por. ust. 3 pkt 2 Kodeksu etyki zawodowej biegłych rewidentów); określony w art. 11 ust. 1 ustawy katalog form wykonywania zawodu biegłego rewidenta oznacza, że biegły rewident może dokonać wyboru, w której (ale tylko jednej) z dopuszczonych prawnie form chce wykonywać zawód,
ad 9) nie może ponieważ:
czynności takich zakazuje art. 14a ust. 3 pkt 5 ustawy pod groźbą skreślenia z listy biegłego rewidenta,
ad 10) zagadnienia te regulowane są w prawie międzynarodowym zarówno w umowach bilateralnych między Polską a innym krajem lub w umowach multilateralnych; polskie przepisy prawa pracy mają zastosowanie i regulują stosunek pracy wykonywany na terytorium Polski,
ad 11) zachodzi tu analogia do uzasadnienia w pkt 8) - dla biegłych rewidentów zatrudnionych w samorządzie biegłych rewidentów oraz pracujących w charakterze pracownika naukowo-dydaktycznego lub naukowego prawo określone w art. 11 ust. 2 ustawy dopuszcza ich dodatkowo do wykonywania zawodu, jednakże w formie ściśle określonej tym przepisem tj. pod warunkiem zawarcia umowy cywilnoprawnej z podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 i 2; zapis art. 11 ust. 2 ustawy nie przewiduje bowiem innych form wykonywania zawodu w takim przypadku; w sytuacji gdyby biegły rewident zatrudniony na zasadach określonych w art. 11 ust. 2 ustawy jednocześnie chciałby np. być wspólnikiem, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, to nie mógłby wykonywać powyższego zatrudnienia i związanego z tym i uprawnienia do zawierania umów cywilno-prawnych o badanie; w takiej sytuacji mógłby jedynie wykonywać czynności pracownika dydaktycznego lub naukowo-dydaktycznego, bądź czynności w samorządzie, na podstawie umowy cywilnoprawnej (a nie jak dotąd zatrudnienia - patrz pkt 5),
ad 12) nie może, ponieważ - patrz ww. uzasadnienie do pkt 8).
Mam nadzieję, że wyjaśnienia przedstawione na pytania zadane przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów, pomogą usunąć wątpliwości związane z interpretacją znowelizowanych przepisów ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie.

Z poważaniem
(-)
Rafał Zagórny